Pacifisme is niet genoeg: een reactie op het manifest van Stop de Oorlogskoorts

Dit jaar staat in het teken van de grootschalige militarisering van de samenleving. De geluiden voor verdere bewapening en macht van de NAVO bereiken klaslokalen, werkvloeren en TV-programma’s. Hierin is de gevestigde politiek akelig stil en leunt vooral achterover uit angst om een “Poetin lover” genoemd te worden. Terwijl de wereldmachten escaleren en zich klaarmaken voor een inter-imperialistisch conflict, is het aan ons om met deze politiek te breken. Daarin vinden wij het als RSP noodzakelijk om een politiek antwoord te bieden voor de weg vooruit. Wij zijn daarom kritisch op het manifest van ‘Stop de Oorlogskoorts’: dit manifest behandelt wel het onderwerp, maar laat het na om de olifanten in de kamer te benoemen. Wij moeten ons verzetten tegen het militarisme en dat betekent het durven te breken met de NAVO en het kapitalisme. 

De oorlogseconomie en de NAVO-norm

Het manifest van Stop de Oorlogskoorts keert zich voornamelijk tegen de oorlogseconomie en de vernietiging die deze met zich meebrengt. Het manifest is kritisch op de militaristische koers van de Europese NAVO landen, die zich allemaal laten lenen voor het opschalen van militair geschut. Op aanvraag van de NAVO zijn alle lidstaten namelijk verplicht om zich te houden aan de nieuwe norm van 5 procent. Dit betekent miljarden voor oorlog. 

Het manifest noemt terecht dat deze bedragen momenteel moeten worden opgehoest  door werkende mensen. Hogere belastingen, bezuinigingen op de zorg en het onderwijs, en de afbraak van het sociale stelsel. Maar in het manifest van Stop de Oorlogskoorts blijft de oorzaak onderbelicht: deze extra uitgaven zijn niet zomaar een keuze, maar hangen samen met de nieuwe NAVO-norm waaraan Nederland als lid van de NAVO gebonden is. Wie zich verzet tegen de explosief stijgende investeringen in defensie, verzet zich per definitie ook tegen deze NAVO-norm en de gebondenheid van Nederland daaraan. Dat roept ook vragen op over het Nederlandse NAVO-lidmaatschap. 

Wat gaan we doen met de NAVO?

Nederland is lid van de NAVO, en daarmee is het leger onderdeel van de overkoepelende militaire infrastructuur. Het Nederlandse leger kan zo worden ingezet voor de gezamenlijke belangen van het Westerse blok, onder leiding van de Verenigde Staten. Dit blok is altijd bezig met het veiligstellen van invloed en macht om zo economische winsten en groei te verzekeren. Deze honger naar winst en groei lijkt steeds openlijker te botsen met de belangen van China, en  de Verenigde Staten sturen de NAVO aan op een koers om deze strijd desnoods militair op te lossen. Ter verdediging van economische winsten moet de wapenproductie flink omhoog.

Het manifest benoemt terecht dat deze wapenwedloop plaatsvindt zonder enige vorm van democratische inspraak. Maar dat is juist inherent aan het NAVO-lidmaatschap: belangrijke besluiten over oorlog en vrede en investeringen in defensie worden genomen achter gesloten deuren. 

De illusie van een onafhankelijk buitenlandbeleid 

De ambitie om een onafhankelijk buitenlandbeleid te voeren wordt meermaals herhaald in het manifest. Hierin moeten wij rekening houden met wat mogelijk is in de context van het imperialisme. Vredesonderhandelingen met geloofwaardige veiligheidsgaranties zijn uiteindelijk afhankelijk van de bereidheid en macht van een sterker land om die garanties daadwerkelijk te ondersteunen. Hetzelfde geldt voor het uitoefenen van diplomatieke druk: zonder de politieke, economische of militaire invloed van een machtiger land is het moeilijk om partijen daadwerkelijk aan de onderhandelingstafel te krijgen en tot concessies te bewegen. 

In het geval van Oekraïne zou het voeren van gesprekken voor vrede resulteren in de noodzaak om de VS om de tafel te krijgen met Rusland, om vervolgens te vragen of zij zich allebei willen terugtrekken. Omdat dit conflict precies wordt doorgezet op hun aandringen en omdat zij allebei met een reden de oorlog blijven steunen, wordt dit waarschijnlijk erg lastig. Ook kunnen we verwachten dat, als dit eenmaal is gelukt, het de vorm aanneemt van een plunderdeal. Met de deal die in aantocht lijkt in Oekraïne krijgt Trump vrij spel in het westelijke deel van dat land en Poetin in het oosten. Ook met ‘vreedzame’ middelen plunderen kapitalisten de wereld leeg.

Pacifisme is niet genoeg 

Vrede onder het kapitalisme is daarom slechts een tijdelijk staakt-het-vuren, het pacifisme is niet genoeg. De dynamiek van het kapitalisme leidt altijd tot oorlog, dus met meer diplomatie en het versterken van de VN en het internationaal recht komen we er niet. Bovendien worden die middelen net zo goed ingezet voor imperialistische onderdrukking. Onder de vlag van de VN bombardeerden Amerikaanse vliegtuigen Noord-Korea net zo lang tot er vrijwel geen gebouw meer overeind stond, en de VN-Veiligheidsraad was akkoord met de invasie van Afghanistan. Internationaal recht wordt aangehaald als excuus voor oorlog tegen Rusland, maar geheel terzijde geschoven als het gaat om Israël. Sancties zijn zogenaamd een geweldloos diplomatiek middel, maar leiden in de praktijk tot hongersnood en ziekte. Bovendien zijn we niet voor een bevriezing van de huidige ongelijke machtsverhoudingen: we staan pal voor het recht van verzet tegen onderdrukking, en dat kan helaas niet altijd vreedzaam.

Ons alternatief, breng defensie terug naar de kern: zelfverdediging 

Wat zijn dan onze eisen voor het hier en nu? Vrede is onmogelijk onder het kapitalisme, dus tot we daar vanaf zijn zullen we onszelf moeten kunnen verdedigen. Tegelijkertijd moeten we ons verzetten tegen de imperialistische plannen van onze kapitalisten. 

Op dit moment hebben we in Nederland een permanent vrijwilligersleger, aangevuld door vrijwillige reservisten. Het Nederlandse leger is geïntegreerd in de overkoepelende NAVO-structuur, en wordt regelmatig ingezet voor ‘vredesmissies’ in het buitenland. Het leger staat relatief los van de samenleving. Militairen worden opgeleid op aparte scholen, en als ze niet worden uitgezonden bevinden ze zich fulltime op de kazerne. Dit maakt het leger makkelijker inzetbaar voor imperialistische avonturen, en bovendien vatbaar voor extreemrechtse ideologieën. Dat laatste vormt een bedreiging, zeker als linkse krachten de verkiezingen zouden winnen. Hoe het afliep met Allende in Chili is maar één van de vele voorbeelden van hoe dit mis kan gaan.  

Om het leger onbruikbaar te maken voor imperialistische doeleinden willen wij het onder directe zeggenschap van werkende mensen. Wij willen defensie terugbrengen naar de kern: zelfverdediging. Het gaat om de zelfverdediging van het volk, niet van de staat.

 Daarvoor stellen we de volgende eisen:

• Nederland uit de NAVO. We hebben de NAVO niet nodig voor onze bescherming, we moeten breken met de imperialisten in Washington.
• Niet mengen in imperialistische oorlogen. Wanneer imperialisten strijden om grondstoffen en invloedssferen kiezen we geen kant.
• Maak zelfverdediging een collectieve taak: vervang het staande leger door een volksmilitie. Zelfverdediging kunnen we niet overlaten aan een afgezonderde groep gewapende (hoofdzakelijk) mannen, maar zou een taak moeten zijn van ons allemaal. Iemand die niet leeft in een militaristische bubbel zal over het algemeen alleen willen vechten als het echt nodig is. Daarom denken wij dat een militie de beste garantie is voor vrede.

Hoe ziet zo’n volksmilitie er dan uit? We zijn geen militaire strategen en hebben dan ook geen blauwdruk paraat. Maar in de kern zou in beginsel iedereen een korte militaire basisopleiding volgen, regelmatig herhaaloefeningen doen, en alleen worden opgeroepen wanneer het écht nodig is, zoals bij een invasie. Daarnaast zou de volksmilitie onder democratische controle moeten staan: Promotie vindt plaats op democratische wijze, specialistische opleidingen zijn onderdeel van het normale onderwijssysteem, en er geldt geen apart militair recht. Wapens worden alleen gedragen in de context van de militie. Voor mensen met gewetensbezwaren kan een alternatieve sociale dienst worden opgezet, zoals bijvoorbeeld ook in Zwitserland bestaat. 

De weg vooruit: sluit je aan bij het socialistische blok!

Terwijl de oorlogskoorts stijgt, zien wij ook de weg naar genezing. Onze eisen vormen volgens ons een eerste stap richting vrede: door te breken met de NAVO en het militarisme en defensie terug te brengen tot daadwerkelijke zelfverdediging, kunnen we ons verzetten tegen imperialistische oorlogen. Tegelijkertijd moeten we de grondoorzaak van oorlog en geweld aanpakken: de kapitalistische wereldorde.