RSP Utrecht adviseert je deze gemeenteraadsverkiezingen te stemmen op BIJ1 Utrecht. Ideologisch gesproken valt er veel op de partij aan te merken. Toch bestaat het Utrechtse programma uit nuttige, emancipatoire eisen waarvan Utrechtse arbeiders zeker kunnen zijn dat BIJ1 ze niet zal laten varen voor macht of kortzichtig gewin.
Wij hebben weinig vertrouwen in BIJ1 landelijk: de moederpartij zit vast in een eindeloze machtsstrijd op basis van persoonlijke ruzies die uitgevochten wordt met bureaucratische trucjes. De Utrechtse afdeling is een verfrissende uitzondering op die regel: een groep mensen die de afgelopen vier jaar woord en daad heeft aangewend om een positief verschil te maken voor arbeiders in de Domstad.
Hun verkiezingsprogramma getuigt van kennis, hun daden afgelopen raadsperiode van affiniteit met onze klasse. Er is geen andere partij op het Utrechtse stembiljet die daaraan kan tippen: in afwachting van een communistische partij die binnen én buiten de raad de weg effent voor de klassenloze samenleving, is een stem op BIJ1 je beste keuze voor positieve verandering.
De partijen
We gaan hieronder dieper in op onze overwegingen achter ons stemadvies. We besteden daarbij aandacht aan de lokale afdelingen van BIJ1, Partij voor de Dieren, GroenLinks-PvdA, SP, alsmede de lokale partijen LINK, en Utrecht Solidair. Het kan zijn dat je overwegingen zich beperken tot de andere partijen op het stembiljet, in dat geval adviseren we je sowieso om op 18 maart, in plaats van te stemmen, bijvoorbeeld een fietstocht te maken door de Utrechtse Heuvelrug. In beide gevallen ga je genaaid worden door de lokale politiek, maar in het laatste geval ben je tenminste een mooie ervaring rijker.
BIJ1
Wie het programma van BIJ1 leest, ziet brede, enigszins vage termen als ‘antikapitalistisch’ en ‘radicale systeemverandering’ voorbijkomen. Concretere benamingen zoals ‘socialistisch’ en ‘revolutie’ lijken bewust te worden gemeden. Slechts twee keer is er sprake van socialisme in het programma, beide keren in de context van een algemene wens m.b.t. de economie: “Onze ideale economie is socialistisch” en “De Utrechtse economie is er voor iedereen en moet ecosocialistisch en circulair worden”.
Vooropgesteld dat we blij zijn dat BIJ1 veel liever een socialistische economie dan een kapitalistische heeft, hebben we ons toch gestoord aan deze formuleringen. Ten eerste wordt het socialisme hier vernauwd tot een puur economisch vraagstuk, terwijl het eigenlijk gaat om een programma voor de bevrijding van mens, dier, en natuur in alle aspecten van het leven. Bovendien is het socialisme niet zomaar een ideaal, maar een historische noodzakelijkheid: het is socialisme of barbarisme, de vervulling van ons bestaan of de ondergang van de mensheid–en waarschijnlijk de planeet–door toedoen van het kapitaal.
Kniesoor die erop let; met een stevig pakket aan eisen voor emancipatoire woonstrijd, internationale solidariteit en klimaatrechtvaardigheid, bescherming van het demonstratierecht, van ongedocumenteerde migranten, enz., kunnen Utrechters gerust stemmen op BIJ1. Toch?
RSP Utrecht vindt al die dingen mooi, maar denkt toch dat het gebrek aan een volledig uitgewerkt socialistisch programma ervoor zorgt dat BIJ1 op andere vlakken tekortschiet. Dat zien we bijvoorbeeld terug in de paragrafen over de cultuursector. Deze sector is één van de meest neoliberale en precaire van Nederland, waar de meeste arbeid verricht wordt door zzp’ers op basis van tijdelijke contracten of eenmalige klussen. De sector smeekt daarom om een Marxistische visie gericht op het omvormen van een losse verzameling kleinburgers naar een klassebewust proletariaat. In plaats daarvan pleit BIJ1 simpelweg voor een grotere subsidiepot, de eis dat instanties met gemeentelijke subsidie zich houden aan de zogenaamde ‘Fair Practice Code’ en een aantal andere maatregelen om het bijklussen in de cultuursector iets makkelijker te maken. Wat een verschil: volgens het programma moet de zorg in publieke handen, de volkshuisvesting uit de markt, maar de ‘opkomende, jonge kunstenaars’ (lees: startende ondernemers) hoeven verder alleen maar ‘gezien en gesteund’ te worden. Waarom dit verschil in aanpak? Wat is hier de langetermijnstrategie? Was er maar een diepere, coherente visie op de overgang naar een vrije, democratische samenleving; dat zou de plannen van BIJ1 voor de korte termijn veel beter kunnen oriënteren.
Partij voor de Dieren
De PvdD werkt net als de SP binnen het bestaande systeem en formuleert geen expliciet antikapitalistische analyse, klassenanalyse of revolutionair perspectief. In die zin is de afstand tot de RSP groot.
Maar de PvdD onderscheidt zich wel van de SP door een impliciete systeemkritiek die op bepaalde thema’s radicale consequenties heeft: de volledige breuk met de fossiele industrie, de afwijzing van de vee-industrie, publiek eigendom van energie-infrastructuur, de erkenning van ecocide, en de koppeling van ecologische grenzen aan alle besluitvorming. Het programma heeft daarnaast op drie thema’s een scherpte en gedetailleerdheid die de andere partijen niet evenaren: klimaat/energie, demonstratierecht/privacy, en natuur/dierenwelzijn.
Vanuit ons perspectief is de PvdD echter strategisch beperkt: de ecologische eisen worden niet gekoppeld aan eigendomsverhoudingen of arbeiderscontrole, er is geen internationalistisch kader, en de partij vermijdt de vraag wie de economische macht heeft. De ecologische transitie die de PvdD nastreeft, is onmogelijk binnen kapitalistische productieverhoudingen. Door daar niets over te zeggen, garandeer je dat er weinig zal veranderen.
GroenLinks-PvdA
Als de grootste fractie in de huidige gemeenteraad, en tevens de grootste coalitiepartner in het college, heeft GroenLinks-PvdA de afgelopen raadsperiode genoeg gelegenheid gehad om hun ‘linkse’ doelen te bereiken. De vraag is dus niet alleen of ze een sterk programma hebben (spoiler: nee), maar ook of ze daadwerkelijk van plan zijn zich hieraan te houden (spoiler: nee).
Niemand zal ontkennen dat het programma van GL-PvdA niet revolutionair en niet socialistisch is. In feite is de fusiepartij gewoon een kapitalistische partij die door middel van het draaien aan wat knoppen van de burgerlijke staat hoopt om het leven van arbeiders een beetje draaglijk te maken. Al zullen sommige GL-PvdA’ers dát wel ontkennen.
We moeten toegeven dat GL-PvdA de enige centrumpartij is die nog leden inspireert om daadwerkelijk activistisch werk te verrichten, leden die daarnaast, zo goed en zo kwaad als het gaat, manoeuvreren in de nauwe paden voor interne partijdemocratie die de bureaucratische moederpartij hen verschaft. RSP heeft niets dan respect voor deze leden die tegen de bierkaai van hun partij vechten. Wij waarderen hen in feite meer dan hun eigen partij die constant en overal de belangen van het kapitaal voorrang boven hen geeft.
Een goed voorbeeld daarvan is het besluit van wethouder Dennis de Vries om, in tegenstelling tot de grote verkiezingsbelofte van vier jaar geleden, tot het standpunt van de eigen woonactivisten, tot nota bene het huidige (!) verkiezingsprogramma dat toen al werd geschreven, besloot om het verbod op het verkopen van sociale huurwoningen op te heffen. Het is tekenend voor de centrumpartij voor wie macht belangrijker dan emancipatie is, en het maakt dat de RSP niet alleen afraadt om op deze partij te stemmen; wij zijn van mening dat je niet eens het verkiezingsprogramma van GL-PvdA hoeft te lezen. De kans is immers groot dat het gewoon vol met leugens staat. Zodra ze hun raadszetels hebben bemachtigd en hun wethouders hebben geleverd, doen ze precies waar ze zelf zin in hebben.
SP
Net zoals de PvdD is de SP eerder reformistisch te noemen, zonder een robuuste, antikapitalistische analyse van de samenleving en zonder een revolutionair perspectief. Hoe staat het met de concrete hervormingen die de SP aankomende vier jaar in Utrecht wil doen?
Met enige verbazing hebben we kennis genomen van het verkiezingsprogramma en de antwoorden op de stemwijzer van de SP. Als enige linkse partij in Utrecht is de SP vóór het verkopen van sociale huurwoningen. Ze pleiten vóór het uitbreiden van cameratoezicht door de burgerlijke staat. Hun OV-beleid leest alsof Musk ze geld geeft om te adverteren voor zelfrijdende auto’s. Ze willen mensen helpen ‘sociaal kapitaal’ op te bouwen. Maar ze zijn tegen het openen van een sekswerkbedrijf in de parkeergarage Paardenveld, met de doodleuke toelichting: ‘SP is tegen uitbreiding raamprostitutie’. De bewuste keus om het ‘prostitutie’ in plaats van ‘sekswerk’ te noemen, is veelzeggend: sekswerkers moeten hun werk maar thuis doen (ongeacht gegronde bezwaren van sommigen), dat vieze gedoe moet vooral niet zichtbaar worden in de openbare ruimte, en o wee als je het ooit erkent als arbeid.
De RSP staat voor een arbeidersklasse die verenigd is door hun solidariteit met elkander en het kapitaal als hun enige vijand aanwijst. Dat de SP daar kennelijk een hekel aan heeft, is een nieuw dieptepunt voor een partij die zichzelf vroeger nog ‘socialistisch’ noemde.
LINK
Waarom doet Pepijn Zwanenberg eigenlijk mee aan de verkiezingen? Dat klinkt als een flauwe vraag, maar is serieus bedoeld. Na zijn vertrek bij GroenLinks n.a.v. de fusie met PvdA bleef hij wel de coalitie steunen, waardoor hij zich in de afgelopen raadsperiode nauwelijks heeft kunnen onderscheiden van deze partijen. Misschien wil Zwanenberg nu wel een meer systeemkritische, activistische koers gaan varen? Maar waarom heeft hij zich dan niet aangesloten bij de Partij voor de Dieren of BIJ1? RSP Utrecht heeft de grootste moeite om het gat op links te ontwaren dat Zwanenberg hoopt op te vullen. Het kan natuurlijk ook gewoon het geval zijn dat Zwanenberg, na twintig jaar raadswerk, simpelweg geen afscheid kan nemen van de gemeenteraad. Begrijpelijk, maar geen reden om op LINK te stemmen.
Utrecht Solidair
Wat ooit begon als de zetelroof die iedereen behalve de SP van mijlenver zag aankomen, is uitgegroeid tot een on-ironische poging om nu het gehele Utrechtse electoraat op te lichten. Je kan veel over Utrecht Solidair zeggen, maar waarom zou je dat doen als ‘vervelende rechtse splinterpartij’ de lading perfect dekt? Niet op stemmen, ook niet voor de grap.
Conclusie
Zoals gezegd, adviseren we je om op 18 maart je stem uit te brengen op een kandidaat van BIJ1 Utrecht. Ook gegeven het overige aanbod is BIJ1 verreweg de beste keuze. Maar voor een optimale socialistische stemstrategie, combineer je jouw stem voor BIJ1 met een lidmaatschap van RSP Utrecht. Want alleen door zelf mee te bouwen aan de socialistische revolutie, kun je garanderen dat Utrecht de komende vier jaar de goede kant op beweegt.